ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM BÀN VỀ VĂN HÓA ĐỌC VÀ GIẢI PHÁP THU HÚT BẠN ĐỌC SỬ DỤNG THƯ VIỆN A. PHẦN MỞ ĐẦU Hiện nay khi nền kinh tế Việt Nam đang định hướng chuyển nhanh và mạnh sang nền kinh tế tri thức, cùng với sự bùng nổ về công nghệ thông tin, như Facebook; Zalo,...nhiều vấn đề được đặt ra, điều này đòi hỏi mỗi chúng ta, đặc biệt là giới trẻ, học sinh, sinh viên phải luôn nỗ lực học hỏi, đối mặt, ứng xử chắt lọc trong vô vàn thông tin để có thể tồn tại và đứng vững. Để làm được điều đó rất cần đến sự tích lũy về văn hóa, vốn hiểu biết, kinh nghiệm sống Sự tích luỹ đó được thể hiện qua một quá trình học tập lâu dài, không chỉ việc học ở trường mà phần quan trọng quyết định là quá trình tự học, qua việc đọc sách mỗi cá nhân, nói rộng ra đó là văn hóa đọc trong thời điểm hiện nay. Đọc sách là nhu cầu rất cần thiết của tất cả mọi người, bởi lẽ sách là phương tiện học tập thuận lợi, giúp con người nâng cao nhận thức, hiểu biết. Sách là kho tàng tri thức mà nhân loại tạo ra, lưu lại, truyền cho thế hệ sau. Đó là nguồn tri thức rất quan trọng và vô tận đối với tất cả mọi người, những cuốn sách có nội dung tốt sẽ đưa đến cho chúng ta không chỉ những hiểu biết mới mà còn cả những sự suy nghĩ tìm tòi và sự biến đổi về tâm hồn. Lênin đã dạy rằng: "Không có sách, không có tri thức. Không có tri thức, không có chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản". Chúng ta phải thừa nhận rằng trong cuộc sống, con người không thể thiếu sách. Nhất là các em học sinh đang học ở môi trường giáo dục, đây là nơi có nhiều điều kiện tiếp cận với những tri thức mới của khoa học và công nghê. Trong năm học: 2018 – 2019, thư viện trường TH Võ Văn Kiệt được Sở Giáo dục, Khoa học và Công nghệ tỉnh Bạc Liêu công nhận Thư Viện trường học Xuất Sắc. Lấy mục tiêu đó trong năm học: 2019 – 2020,thư viện nhà trường quyết tâm 1 đẩy mạnh và giữ vững phong trào đọc sách trong giáo viên và học sinh làm nhiệm vụ trọng tâm và cốt yếu. Thư viện góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh, bồi dưỡng những kiến thức cơ bản về xã hội, tự nhiên ,.... Xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, tạo cơ sở từng bước thay đổi phương pháp học. Đồng thời thư viện tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hóa mới trong nhà trường. B. PHẦN NỘI DUNG 1. Văn hóa đọc và tầm quan trọng của việc đọc sách: - Văn hóa đọc Văn hoá đọc là một khái niệm có hai nghĩa. Văn hoá đọc, theo nghĩa rộng, đó là nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia thể hiện qua chủ trương, đường lối, chính sách của Nhà nước, của cộng đồng và ý thức của mỗi thành viên trong xã hội về xây dựng phát triển cơ sở vật chất (thư viện, phòng đọc, xuất bản phát hành sách, tài liệu...) nhằm phát triển văn hóa đọc. Văn hoá đọc, theo nghĩa hẹp là đọc có văn hoá, đó là ứng xử đối với việc đọc: thể hiện qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của mỗi người đọc. Trước hết cần tạo ra và phát triển thói quen đọc suốt cuộc đời cho mỗi người. Xây dựng thói quen đọc phải được bắt đầu từ tuổi ấu thơ, ở nhiều nước người ta bắt đầu thực hiện từ tuổi trước khi đến trường, do các bậc cha mẹ thực hiện. Còn trong suốt cuộc đời đi học và sau khi ra đời là quá trình học tập và rèn luyện các kỹ năng đọc. Nếu xét văn hoá đọc của từng cá nhân phải đảm bảo có đủ cả ba yếu tố trên. Mọi người nhận thức được tầm quan trọng của việc đọc sách, sẽ giúp cho văn hóa đọc ngày càng phát triển hơn. - Tầm quan trọng của việc đọc sách trong môi trường giáo dục hiện nay Việc đọc sách nói chung có tầm quan trọng rất lớn đối với tất cả mọi người: * Đọc sách giúp tăng cường khả năng giao tiếp. 2 Bạn có bao giờ thấy ngại ngùng khi đứng trước đám đông? Bạn có bao giờ run lẩy bẩy không biết diễn đạt ý mình như thế nào trước mọi người? Bạn có bao giờ nói vòng vo một vấn đề và cố gắng giải thích mà người khác vẫn không sao hiểu nổi? Đọc sách thực chất là một quá trình giao tiếp, khi đó tác giả quyển sách và bạn là những nhân vật tham gia giao tiếp. Chỉ có điều quá trình giao tiếp này diễn ra 1 chiều, những vấn đề tác giả nói đến đi sâu vào trí não và hình thành tư duy ở bạn thế nhưng những suy nghĩ của bạn tác giả không hề biết được nếu bạn không viết thư hay gọi điện thoại phản hồi. Quá trình giao tiếp này giúp các bạn hiểu vấn đề, biết cách trình bày vấn đề theo chiều hướng triển khai hay khái quát hợp lý, cách lý luận hay dùng dẫn chứng chứng minh cho một luận điểm nào đó. Đọc sách một thời gian lâu, bạn sẽ biết trình bày vấn đề một cách khúc chiết, mạch lạc, suông sẻ, có đầu có đuôi gọn gàng dễ hiểu. * Đọc sách giúp rèn luyện năng lực tưởng tượng, liên tưởng, sáng tạo. Như vậy, quá trình đọc sách thực chất cũng là một quá trình quan sát các sự vật và hiện tượng trong cuộc sống thực mà chữ viết được quy ước tượng trưng thông qua quá trình tưởng tượng, liên tưởng. Rồi cũng có khi sự liên tưởng nảy sinh khi bạn so sánh những vấn đề đã được đọc trong sách này và sách khác, trong quan điểm của người này người khác, cái giống và khác nhau, tại sao lại có giống và khác như vậy Trí tưởng tượng phong phú, suy nghĩ cặn kẽ, kết hợp với những động lực khám phá tìm tòi sẽ giúp bạn hình thành năng lực sáng tạo, nghĩ ra cái mới, tìm ra cái mới và từ đó làm ra cái mới. Không có đọc sách, người ta khó có thể thực hiện được điều đó. * Đọc sách giúp rèn luyện năng lực ngôn ngữ. Việc đọc sách là biện pháp hữu hiệu nhất giúp bạn khắc phục những sai sót đó trong việc sử dụng ngôn ngữ. Bạn đọc một cuốn sách văn chương thấy tác giả dùng những từ ngữ rất hay để miêu tả bầu trời trong những trạng thái khác nhau. 3 Bạn sẽ thấy những câu văn bắt đầu bằng chủ ngữ hay vị ngữ, bắt đầu bằng động từ hoặc tính từ mà vẫn đúng cấu trúc ngữ pháp tiếng Việt. Bạn biết cách dùng những từ ngữ chuyển tiếp ‘‘như vậy’’, ‘‘đương nhiên’’ một cách khéo léo uyển chuyển để diễn đạt vấn đề. Và chính quá trình đọc sách lâu dài, sự tập trung và tinh ý sẽ giúp bạn hình thành những kĩ năng ngôn ngữ đó. * Đọc sách giúp sống tốt trong xã hội và làm người. Đọc sách và sống tốt là hai việc xem ra chẳng ăn nhập gì với nhau nhưng thực chất có sự tác động qua lại rất lớn. Ai cũng biết, người biết suy nghĩ phải trái, biết lý lẽ là những người không sống tùy tiện. Mọi lời nói, suy nghĩ và việc làm của họ luôn hướng tới cái hay, cái đẹp; hướng tới lợi ích bản thân trong mối quan hệ với lợi ích chung của những người xung quanh. Cách sống đó là món trang sức quý giá nhất mà mỗi người tự trang bị cho mình thông qua học vấn, cụ thể là từ việc đọc sách. 2. Giải pháp thu hút bạn đọc đến thư viện: Tư vấn và tuyên truyền là hai phương pháp tối ưu nhất đối với thư viện trường học - Tư vấn hướng dẫn các em học sinh biết cách chọn sách, đọc sách và ghi chép những điều đã đọc: + Chọn sách: là tìm sách đọc có trọng tâm, trọng điểm theo kế hoạch đã định, không tản mạn, hướng dẫn cho các em biết cách chọn sách tốt nhất và hợp với trình độ của mình. + Biết cách đọc: là đọc từ từ không vội vã, đọc một cách có ý thức, gặp chữ khó phải tra từ điển, gặp câu khó phải đọc đi đọc lại và phải suy nghĩ. Nếu không hiểu phải hỏi thầy cô hoặc cán bộ thư viện, tránh tình trạng đọc nhanh, đọc cho mau hết. + Biết cách ghi chép: nên ghi lại những đoạn văn hay, những lời nói có giá trị. - Biện pháp tuyên truyền: + Tuyên truyền miệng 4 Biện pháp tuyên truyền miệng gần gũi với hoạt động của học sinh có tác động trực tiếp đến người đọc và gây hứng thú, tuyên truyền miệng rất thông dụng, có thể thực hiện bất cứ lúc nào thời gian nhiều hay ít. Biện pháp tuyên truyền miệng có những hình thức sau: * Đọc to nghe chung: 15 phút đầu giờ ngày thứ hai hàng tuần vào buổi sáng và buổi chiều ở các lớp có giáo viên chủ nhiệm trực tiếp hướng dẫn. Đọc to nghe chung tại thư viện theo từng chủ đề như ngày Phụ Nữ Việt Nam 20 tháng 10; Kỷ niệm Ngày nhà Giáo 20 tháng 11; Ngày Quốc Tế Phụ Nữ 08 tháng 3; Ngày Giải phóng miền Nam 30 tháng 4; Kỷ niệm ngày sinh nhật Bác Hồ 19 tháng 5. Đọc to nghe chung rất phù hợp với tín hiệu thứ nhất của các em học sinh, nay đã trở thành thói quen của các em. * Điểm sách: là giới thiệu với bạn đọc những sách mới nhập vào thư viện, những sách có trong thư viện theo từng chủ đề. Qua điểm sách học sinh nhanh chóng tiếp nhận được ảnh hưởng của sách, xác định được mục đích mở rộng được nhu cầu đọc. Chủ đề của sách rất quan trọng phong phú đa dạng thực hiện tại thư viện thương xuyên. * Giới thiệu sách: là giới thiệu một cuốn sách với hình thức tuyên truyền có giá trị về nội dung nghệ thuật và có kết quả nhất, được áp dụng giới thiệu dưới cờ theo chủ đề của các ngày lễ, giới thiệu vào ngày thứ hai (sáng, chiều) phù hợp với yêu cầu giáo dục. Mục đích của giới thiệu một cuốn sách là cung cấp cho người nghe hiểu đầy đủ sâu sắc về một tác phẩm văn học nghệ thuật hay khoa học đồng thời có tác dụng thu hút đông đảo người nghe. + Tuyên truyền trực quan. Được áp dụng bằng các hình thức sau: * Bảng giới thiệu sách mới, sách hay, theo đề tài nhất định về nội dung có trong chương trình học, thông báo kịp thời cho học sinh về các hoạt động của thư viện về trưng bày sách. 5 * Có bảng hướng dẩn sử dụng sách nhằm giúp bạn đọc dễ tìm sách trong thư viện. * Có tủ chia làm 3 phần: Mục lục chữ cái tên sách. Mục lục tên tác giả và mục lục môn loại. * Thư viện hàng năm có biên soạn thư mục giới thiệu sách. * Giới thiệu mục lục sách mới nhằm giúp cho học sinh biết thêm những lượng thông tin khoa học – kĩ thuật, những vấn đề thời sự nóng bỏng, những thay đổi trong xã hội. + Trưng bày sách: Thư viện sắp xếp sách hợp lý, xếp theo phân loại, khổ sách, chủ đề, tạo cảm giác mới lạ thu hút các em tìm đọc. Đồng thời thư viện trưng bày sách theo từng chủ đề các ngày lễ lớn trong năm ở tủ trưng bày sách với chủ đề, chủ điểm để lựa chọn sách trưng bày phù hợp. Ví dụ: 1- Chủ đề tháng 3: Chủ điểm ngày quốc tế phụ nữ 8/3 và ngày thành lập Đoàn TNCSHCM 26/3. 2- Chủ đề tháng 4: Chủ điểm Ngày giải phóng miền Nam 30/4 3- Chủ đề tháng 5: Chủ điểm ngày 19/5 sinh nhật Bác Hồ. 3. Kết qủa áp dụng thực tiễn tại trường TH Võ Văn Kiệt a. Kết quả thu được Kết quả học sinh sử dụng tại thư viện Thời gian Kết quả ghi nhận Tỉ lệ % 09/ 2019 438/509 lượt 88,01 % 10/2019 461/509 lượt 90,56 % 11/2019 474/509 lượt 93,12 % 12/2019 482/509 lượt 94,69 % 6 Tổng cộng 1.855 lượt 91.59 % - Từ thống kê trên trong học kỳ I tổng cộng có 1855 lượt học sinh đọc sách tại thư viện. - Đạt tỉ lệ bình quân tháng là: 91,59 %. Số lượt học sinh đọc sách, báo trên lớp giử vững và tăng rõ rệt là do thư viện áp dụng “Một số biện pháp như trên nhằm thu hút bạn đọc trong năm học 2019- 2020”. Các biện pháp tư vấn, hướng dẫn, tuyên truyền học sinh đọc sách, báo sau khi được áp dụng một số biện pháp thu hút đến bạn đọc đẩy mạnh phong trào đọc sách, báo của học sinh. Ai cũng biết việc đọc sách, báo đóng vai trò rất quan trọng vì là nơi cung cấp nguồn tri thức phong phú. Tạo điều kiện cho học sinh mở rộng nâng cao kiến thức, xây dựng thói quen tự học tự nghiên cứu cho học sinh. Tận dụng được thời gian rỗi của học sinh, kích thích được sự đam mê đọc sách và rèn luyện cho học sinh có thói quen đọc sách, báo. Phát huy cao nhất tác dụng của sách, báo đối với giáo dục cuả nhà trường, đồng thời động viên khơi dậy phong trào đọc sách, sách tham khảo của học sinh.Tận dụng vòng vây của sách. Tuy nhiên với kết quả này đạt được bước đầu cũng đã tạo được tiền đề cho thời gian sắp tới chúng tôi còn nghiên cứu nhiều hơn để có được nội dung tuyên truyền phong phú, phù hợp và có hiệu quả cao hơn trong phong trào đọc sách của học sinh trường học. Tiếp tục cải tiến mới để làm sao cho các em học sinh xem việc đọc sách, sách tham khảo là món ăn tinh thần không thể thiếu được. Có như vậy việc đọc sách, báo của học sinh trở thành thường xuyên nhằm nâng lên trình độ, nhận thức và từng bước cho các em bắt nhịp được sự phát triển của nền văn học, văn hóa mới của đất nước và xã hộ trong thời kì đổi mới hiện nay. 7 Làm cho các em thấy rõ hơn và có hứng thú tiếp cận với sách, khám phá những lĩnh vực mới, tri thức mới, say mê sách vở hơn nữa. Có như vậy, các em rèn luyện được việc tự học, tự tìm tòi thông qua sách vở. Từ tầm quan trọng hoạt động cho phong trào đọc sách, từ kết quả áp dụng thực tiễn của học sinh trường TH Võ Văn Kiệt, cho thấy những giải pháp có giá trị rất lớn về kiến thức cho các em học sinh thường xuyên trau dồi bằng cách đọc sách, . Ngược lại, những học sinh không có đam mê đọc sách, thì kiến thức của học sinh đó không được trau dồi là điều dễ hiểu. Như vậy việc phát động tốt phong trào đọc sách, sách tham khảo của thư viện sẽ góp phần chấn hưng giáo dục, thay đổi chất lượng của học sinh trường học nói chung và học sinh trường TH Võ Văn Kiệt nói riêng trong giai đoạn đổi mới và phát triển hiện nay. Các em đến thư viện thường xuyên hơn, ngoài những giờ mượn theo lịch đã bố trí sẵn các em còn tranh thủ thời gian ra chơi để đọc báo, xem tên sách, danh mục giới thiệu sách mới. Nhìn chung công tác bạn đọc của thư viện được quan tâm đúng mức, kịp thời, có chất lượng hiệu quả hơn, thu hút được trên 90% học sinh tham gia đọc sách theo đúng kế hoạch đặt ra đầu năm của thư viện nhà trường. Từ kết quả đó chứng tỏ việc đưa ra giải pháp thích hợp trong vấn đề chất lượng bạn đọc là rất đúng đắn và cần thiết, vì dù ít nhiều gì cũng đã giúp được các em tìm kiếm được kiến thức mới và bổ ích, đồng thời cũng tìm lại cho mình được kiến thức cũ bị lãng quên nếu các em biết đọc sách và nghiên cứu sách đúng cách và có khoa học. b. Đánh giá về phạm vi ảnh hưởng: Từ việc áp dụng biện pháp hướng dẫn học sinh đọc sách và tuyên truyền giới thiệu sách để đẩy mạnh phong trào đọc sách, báo của học sinh trường học, rút ra được 4 giá trị ứng dụng sau: 8 - Có thể áp dụng rộng rãi cho các trường học đưa việc đọc sách, báo lên trên lớp, cung cấp những thông tin mới nhất về sách, báo của thư viện trong từng học kì của năm học một cách cập nhật, khoa học đỡ mất nhiều thời gian cho học sinh. - Đọc báo trên lớp vào đầu giờ và đọc sách, báo tại thư viện sau giờ lao động, giờ giải lao, giờ thể dục, của học sinh nhằm trang bị, củng cố thêm phần kiến thức cho học sinh. - Tạo được phong trào thường xuyên cho nhà trường tác động trực tiếp đến học sinh, gây hứng thú cho học sinh trong học tập. - Áp dụng 02 biện pháp: Hướng dẫn học sinh đọc sách và tuyên truyền tuyên giới thiệu sách đã đáp ứng đầy đủ nhu cầu thông tin cho học sinh. C. KẾT LUẬN Tóm lại, thông qua sáng kiến này chúng ta có thể thấy rõ một điều rằng, sách rất quý đối với tất cả mọi người cũng như việc đọc sách là không thể thiếu. Đọc sách sẽ giúp chúng ta có thêm kiến thức, nâng cao vốn trí tuệ, giữ gìn chuẩn mực, tạo tiền đề thúc đẩy văn hóa đọc ngày nay phát triển, xây dựng nền văn hóa đọc Việt Nam phát triển, phong phú và đa dạng các loại hình. Việc đọc sách là một trong những việc làm cụ thể nhất, cần thiết nhất cung cấp cho người đọc những lợi ích thiết thực, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa có một tư duy khoa học - biện chứng, lý tưởng sống cao đẹp... thúc đẩy văn hóa đọc Việt Nam vươn xa hơn trên thế giới, củng cố giá trị chuẩn mực đọc của dân tộc. Riêng bản thân không ngừng tìm tòi tài liệu, sách hay để đọc và nghiên cứu phục vụ cho công tác giảng dạy hiện tại và trong tương lai. Người thực hiện Nguyễn Quốc Toàn 9 HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÕ VĂN KIỆT PHẦN NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ, CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - Tính mới: ..điểm/35 điểm; - Tính hiệu quả: ..điểm/30 điểm; - Tính ứng dụng: ...: .điểm/20 điểm; - Tính phù hợp với nhiệm vụ được giao: ...điểm/10 điểm; - Hình thức: .. . điểm/05 điểm. Long Điền Đông, ngày .tháng năm 20 CHỦ TỊCH HĐKH Nguyễn Văn Luận Hiệu trưởng trường TH Võ Văn Kiệt 10 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BÁO CÁO TÓM TẮT SÁNG KIẾN BÀN VỀ VĂN HÓA ĐỌC VÀ GIẢI PHÁP THU HÚT BẠN ĐỌC SỬ DỤNG THƯ VIỆN I. SƠ LƯỢC BẢN THÂN - Họ và tên: Nguyễn Quốc Toàn. Năm sinh: 1987 - Trình độ chuyên môn: Trung Cấp Chuyên Nghiệp - Chức năng, nhiệm vụ được phân công: Nhân viên Thư Viện - Đơn vị công tác: Trường tiểu học Võ Văn Kiệt II. NỘI DUNG 1. Tên sáng kiến: Bàn về văn hóa đọc và giải pháp thu hút bạn đọc sử dụng thư viện 2. Thời gian thực hiện sáng kiến: Trong năm học 3. Địa điểm áp dụng sáng kiến: Tất cả các thư viện trường học. 4. Mô tả sáng kiến: Sáng kiến kinh nghiệp này được viết theo tình hình thực tế ở thư viện trường học mà tôi đã tích lũy được trong thời gian công tác tại bộ phận thư viên. Sáng kiến kinh nghiệp được thể hiện qua 9 trang được trình bày đúng theo mẫu quy định. a) Đối với sáng kiến, giải pháp công tác: - Nội dung: Giải pháp nhằm thu hút bạn đọc đến thư viện trong giai đoạn hiện nay. - Tính mới, sáng tạo: áp dụng tình hình thực tế (lần đầu áp dụng, cải tiến so với trước đây) - Tính khả thi: thực hiện tốt, phù hợp với tất cả thư viện trường học. (có phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, phù hợp với điều kiện tại đơn vị?) - Hiệu quả mang lại: Hiệu quả về công tác quản lý, hiệu quả về thời gian xử lý, hiệu quả về chuyên môn, lĩnh vực phụ trách, thu hút được nhiều bạn đọc đến thư viện hơn. Đạt trên 91% bạn đọc sử dụng thư viện trên tổng số học sinh của trường. b) Đối với tham mưu ban hành văn bản quy phạm pháp luật: - Nội dung chính của văn bản: Bàn về văn hóa đọc và giải pháp thu hút bạn đọc sử dụng thư viện. - Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của văn bản: Áp dụng cho tất cả các thư viện trường học. - Căn cứ pháp lý: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . - Tác động của văn bản đối với các đối tượng, thành phần có liên quan: . . 11 - Hiệu quả mang lại: Bạn đọc đến thư viện nhiều hơn. Đạt trên 91% bạn đọc sử dụng thư viện trên tổng số học sinh của toàn trường. THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ NGƯỜI BÁO CÁO NGUYỄN VĂN LUẬN NGUYỄN QUỐC TOÀN 12
Tài liệu đính kèm: